Zorzes Katris

Αντλεί τα ερεθίσματα τεράστας πολιτιστικής εμβέλειας, του από την Ελλάδα.  Πιστεύει ότι “οποιαδήποτε επιτυχία αξιωνόμαστε να ζήσουμε δεν μας ανήκει αιωνίως… Πολλοί άλλοι πριν από εμάς και πολλοί άλλοι μετά από εμάς θα “φιλοξενηθούν” στην ίδια διάσταση των τεχνών και των γραμμάτων, αφήνοντας ο καθένας το δικό του πρίσμα… Yπηρετούμε πάντα την τέχνη και όχι αυτή εμάς…”

2 Select Μιλήστε μας λίγο για τις σπουδές σας.

Η σχέση μου με την μουσική ξεκίνησε απ΄ όταν θυμάμαι τον εαυτό μου μικρό 5-6 ετών, όταν η γαλλίδα μητέρα μου με ξυπνούσε τα πρωϊνά μέσα από την μουσική των Jean Michel Jarre, Vangelis, Michael Jackson που επέλεγε είτε από το ραδιόφωνο είτε από το κασετόφωνο. Κάποια χρόνια αργότερα οι γονείς μου με έγγραψαν στο Κεντρικό Ωδείο του Κώστα Κλάββα στον οποίο, όπως και στην πρώτη μου δασκάλα πιάνου Όλγα Τοκμακίδου, οφείλω πολλά…!  Έκτοτε ακολούθησε το Μουσικό Γυμνάσιο Παλλήνης, το Ωδείο Αθηνών και ο Πειραϊκός Σύνδεσμος με υποτροφία, το Royal Conservatoire du Mal Maison στη Γαλλία έπειτα από υποτροφία που εξέδωσε η Προεδρική Φιλαρμονική του Παρισιού, επί κυβερνήσεως Jacques Chirac (Ζακ Σιράκ), και αργότερα η εισαγωγή μου στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών, απ΄όπου αποφοίτησα τόσο σε Προπτυχιακό όσο και σε Μεταπτυχιακό επίπεδο σπουδών, με την υψηλότερη βαθμολογία.

Ζείτε στο Παρίσι.  Πως είναι να ζείτε και να δημιουργείτε στην πόλη του έρωτα;

Από την Ελλάδα αντλείς τεράστιας πολιτιστικής εμβέλειας ερεθίσματα, αλλά στη Γαλλία έχεις τους ανθρώπους και τους χώρους να το αγκαλιάσουν. Θα έλεγα ότι η Ελλάδα έχει πεταμένους καρπούς στην άκρη του δρόμου και η Γαλλία έχει το χώμα που θα καρποφορήσουν με τους επίσης δικούς της καρπούς… Μία πόλη που σου βγάζει τον ερωτισμό που “απαιτεί” κάθε τέχνη… Δύο πόλοι που θα μεταμορφωθούν σε έναν πυρήνα απόλυτης δημιουργίας.  Γιατί η Ελλάδα να διαθέτει τόσο μεγάλο ταλέντο και να μην του δίνεται η αξία που του πρέπει;  Μετά με ρωτούν γιατί οι Έλληνες καλλιτέχνες και επιστήμονες αφήνουν την Ελλάδα για την Αγγλία, την Γαλλία, την Φιλανδία, την Σουηδία… “HΚιμωλία έχει την αξία της όταν υπάρχει ο Πίνακας”.

Οι συνθέσεις σας χαρακτηρίζονται από την μελωδικότητα και την εμβληματική γραμμή της επικής μουσικής.  Μιλήστε μας λίγο γι’ αυτό το είδος.

Ο χαρακτηρισμός “Μελωδικότητα και Εμβληματική Γραμμή Επικής Μουσικής” είναι ότι ποιο εύστοχο και συντομογραφικό θα μπορούσε να διατυπωθεί για την μουσική που συνθέτω.  Ένα εκμαγείο θα έλεγα του χαρακτήρα μου και της ψυχής μου. Η μελωδία στην μουσική για μένα αντιπροσωπεύει την γενικότερη έννοια του σεβασμού, μία διακριτικότητα θα έλεγα… Αποτυπώνει τον λεπτό χειρισμό απέναντι σε κάτι που θα ζητήσεις από κάποιον άλλο στη ζωή σου ή θα προσφέρεις επίσης. Το επικό στοιχείο παράλληλα είναι αυτό που κρατά την ισορροπία και μπαίνει μπροστά στην “πρόταση” της μελωδίας, για να υπενθυμίσει είτε το τέλος της νοητής γραμμής που έχει ξεπεράσει κάποιος, είτε να συνεχίσεις προς την κατεύθυνση αυτή που χτυπάει μέσα σου από μικρός, άσχετα αν βρέθηκαν κάποιες στιγμές στον δρόμο σου ακατάλληλοι άνθρωποι, που δεν σεβάστηκαν και δεν μπόρεσαν να αντιληφθούν…

Συνήθως γράφετε κατά παραγγελία;

Συνθέτω συνεχώς μουσική.  Είτε για ένα περιστέρι που ο ήχος από το “πρωινό” φτερούγισμα του θα ζωγραφίσει στο πρόσωπο μου το χαμόγελο της ημέρας, είτε για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα όπως μου ανατέθηκε από το Διεθνές Συνέδριο τον Οκτώβριο του 2014.

Katris2Εχετε κάνει συνεργασίες με μεγάλους δημιουργούς και ορχήστρες.  Μπορείτε να αναφέρετε τις πιο σημαντικές;

Καμία συνεργασία δεν ήταν και δεν θα είναι περισσότερο σημαντική, έναντι κάποιας άλλης.  Κάθε μία από αυτές υπηρέτησε μία βαθιά και διαφορετική έννοια.  Πάντα υπηρετώ την “Aποστολή” της δημιουργίας, με σθένος και γνώση… Αν θα έπρεπε να πω για  κάποια συνεργασία – ως ένας έρωτας και ένα όνειρο που συμβασιλεύουν όπου φανερώθηκαν μπροστά σου για πρώτη φορά, είναι η σύμπραξη με την Camerata στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο 1ο κοντσέρτο για μπουζούκι & ορχήστρα, που συνέθεσα μαζί με τον αδερφό μου Christian Katris, και αργότερα με τον Γιώργο Χατζηνάσιο, το συμφωνικό έργο “Ωδή Στον Μέγα Αλέξανδρο” στο Ηρώδειο.  Ξαναλέω όμως ότι: Καμία συνεργασία δεν ήταν και δεν θα είναι περισσότερο σημαντική, έναντι κάποιας άλλης. Κάθε μία από αυτές υπηρέτησε μία βαθιά και διαφορετική έννοια.

Τα τελευταία χρόνια μαζί με κρατικούς φορείς, συνθέτετε μουσική Εθνικής Σημασίας και περιεχομένου.  Μπορείτε να αναφέρετε κάποιες;

Ο Ορισμός του Έθνους και οτιδήποτε σχετίζεται με αυτό, αποτελεί ύψιστης σημασίας γεγονός και ιδιαιτέρως ΣΕΒΑΣΜΙΟ… Ο Ιωάννης Καποδίστριας διέθεσε σχεδόν όλη την οικονομική ευμάρεια που διέθετε, στις “υπηρεσίες” του άμαχου και ορφανού λαού των Ελλήνων, Ο Αθανάσιος Διάκος, ο Κολοκοτρώνης, το αίμα που χύθηκε από τον Ελληνικό λαό για πάνω από 1000 χρόνια, η Υποδούλωση των Επτανήσων και πόσα άλλα… Δεν μπορώ να μείνω αναίσθητος και αμέτοχος σε αυτό το τεράστιας ιστορικής μαρτυρίας και παράλληλα Εθνικού Μαρτυρίου “κάδρο”…Πόσες μητέρες έχασαν τα μονάκριβα παιδιά τους, για να είμαι εγώ σήμερα ελεύθερος;  Κάθε νότα που συνθέτω, είναι αφιερωμένη σε κάθε έναν που τίμησε χωρίς δωροδοκία αυτόν τον Ήλιο και αυτά τα Xώματα… Για αυτούς που πολέμησαν για την ελευθερία της Ελλάδας σέβοντας και τιμώντας μετά τα δικά του παιδιά και τα παιδιά των επόμενων Ελλήνων γενεών… Τα κράτη της υφηλίου είναι το σπίτι που στεγάζεται κανείς… Δεν νοώ να εκλείπει από κανέναν Έλληνα το ήθος και ο σεβασμός, που απαιτεί να υπάρχει μέσα στο σπίτι του από κάθε είδους φιλοξενούμενο… Έτσι είναι και τα Κράτη… Κάποιοι πολέμησαν και αγωνίστηκαν για αυτά, για να έρθει μετέπειτα η ισοπέδωση;  Οφείλουμε μεγάλο σεβασμό στους προγόνους μας αγωνιστές και ήρωες… Από τον απλό πολίτη που θα τιμήσει και θα διδάξει στο παιδί του την ιερή σημασία των Εθνικών Παρελάσεων, μέχρι τους δημιουργούς που παράλληλα θα ανάψουν το “κερί” της τέχνης για να τους τιμήσουν.  Ωδή Στους Έλληνες, Ωδή Στον Παρθενώνα, Conventus 1864 (Η Ένωσις), Ωδή στον Μέγα Αλέξανδρο και το Χρονικό της Αλώσεως, είναι τα έργα που συνέθεσα και ενορχήστρωσα παράλληλα, για να τιμήσουν στο ελάχιστο την Ελευθερία και τις Τέχνες που μας “χάρισαν” κάποιοι Μεγάλοι Έλληνες.

Μιλήστε μας λίγο για την εμπειρία σας με την UNESCO.

Το 2013 στην Πλατεία Συντάγματος με την υποστήριξη των Μουσικών Συνόλων του Δήμου Αθηναίων, στην Παγκόσμια Ημέρα της Μουσικής, ανεβάσαμε την Ωδή Στους Έλληνες.  Εκεί γνωρίστηκα με τον κύριο Ιωάννη Μαρωνίτη (πρόεδρο ομίλου Unesco Πειραιώς και Νήσων) και έκτοτε υπάρχει ένα πολύ καλό κλίμα συνεργασιών προς αυτή την κατεύθυνση.  Την ανάδειξη του Ελληνικού Πολιτισμού γενικότερα.  Ο Ιωάννης Μαρωνίτης ήταν και ο άνθρωπος που μου ανέθεσε μέσω του Διεθνές Συνεδρίου “Ακρόπολις Μοναδικό Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς” την Μουσική Σύνθεση για την Έναρξη του Συνεδρίου αυτού.  Ένα πολύ σημαντικό πολιτισμικό γεγονός για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα.

Katris1Εχετε συνεργαστεί πολύ με τον Γιώργο Χατζηνάσιο.  Πως προέκυψε και πως εξελίχθηκε αυτή η συνεργασία.

Προέκυψε μέσα από την επιμέλεια που είχα στο Συμφωνικό του έργο “Ωδή Στον Μέγα Αλέξανδρο”, αλλά η ιστορία αυτή αρχίζει κάποιους μήνες πριν την Ωδή αυτή… Εργαζόμουν από μικρός σε Piano Restaurants και κάποιες μουσικές σκηνές στην Αθήνα.  Είχαμε έρθει ήδη κάποια χρόνια από την Γαλλία με τους γονείς μου στην Ελλάδα.  Ένα βράδυ με πλησίασε ο επιχειρηματίας που με είχε προσλάβει για το τμήμα της μουσικής στο πιάνο και μου ζήτησε να κάνουμε ένα μουσικό αφιέρωμα στον Γιώργο Χατζηνάσιο μέσα από τα τραγούδια του, καθώς εκείνο το βράδυ μαζί με μία μεγάλη παρέα βρισκόταν αναμεσά μας.  Είχα πάντοτε μία αδυναμία στην μελωδικότητα των τραγουδιών του Χατζηνάσιου (μαζί με του Μίμη Πλέσσα), και στο τέλος του μουσικού αφιερώματος ζήτησα από τον ιδιοκτήτη να τον γνωρίσω από κοντά και εκείνος δέχθηκε με μεγάλη προθυμία.  Έκτοτε μέχρι σήμερα μας συνδέει μία μεγάλη φιλία, σχεδόν οικογενειακή σχέση θα έλεγα, καθώς έχουμε συνεργαστεί μαζί από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και το Ηρώδειο, μέχρι τις Πυραμίδες της Γκίζας στην Αίγυπτο.

Πιστεύετε πως οι Τέχνες και τα Γράμματα μπορούν να βγάλουν αλώβητο τον άνθρωπο του σήμερα;

Τον άνθρωπο γενικότερα σε κάθε εποχή, όση τέχνη και όσα γράμματα τον καλλιεργήσουν, θα αποτελεί το ήμισυ του ορισμού του (ως άνθρωπος) εάν η γενικότερη μόρφωση του δεν αρχίζει και δεν τελειώνει μέσα στην σφαίρα της ηθικής…!  Τίποτε δεν μπορεί να σταθεί χωρίς κύριο θεμέλιο την ηθική… Οι τέχνες και τα γράμματα είναι το σωσίβιο που θα σου επιτρέψουν να μην πνιγείς σε έναν απέραντο ωκεανό από αμέτρητους σοφιστές που πάσχουν από έλλειψη ηθικής… Την ηθική την βρίσκει κανείς παντού.  Φτάνει να παρατηρήσεις την φύση – το φυσιολογικό.  Με την αλήθεια κανείς δεν μπορεί να παραβγεί…

Ποια πιστεύετε είναι η προσφορά της μουσικής στην γενικότερη ανθρώπινη μόρφωση;

Όπως πολύ σωστά περιγράφει ο Αριστοτέλης: ἐκ μὲνοὖν τούτων φανερὸν ὅτι δύναται ποιόν τι τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος ἡ μουσικὴ παρασκευάζειν, εἰδὲ τοῦτο δύναται ποιεῖν, δῆλον ὅτι προσακτέον καὶ παιδευτέον ἐν αὐτῇ τοὺς νέους.
Η μουσική είναι αυτή που μπορεί να “παρασκευάσει” το ήθος της ψυχής των ανθρώπων…  Μέσω αυτής, θα δομηθεί αρμονικά η τομή που συνδέει ψυχή, νου και σώμα.

Το ‘Ελληνικό’ DNA έχει ταλέντο;

Φυσικά!  Εφόσον βρεθεί σε περιβάλλον κατάλληλο και με δομές τέτοιες που θα δύναται η καλλιέργεια του ταλέντου να αναπτυχθεί.  Το ταλέντο υπάρχει στον Έλληνα καλλιτέχνη αδιαμφησβήτητα… Ο Κατακερματισμός της ικανότητας αυτής όμως, αρχίζει τις περισσότερες φορές μέσα από το ακατάλληλο και ανεκπαίδευτο περιβάλλον που πλαισιώνει τον “πολλά υποσχόμενο” Έλληνα καλλιτέχνη.  Εν ολίγοις το ταλέντο θα προχωρήσει και θα καταθέσει την λαμπρότητα του, όταν θα το συνοδεύει συνάμα η ταπεινότητα η σύνεση και η μελέτη.  Οποιαδήποτε επιτυχία αξιωνόμαστε να ζήσουμε δεν μας ανήκει αιωνίως… Πολλοί άλλοι πριν από εμάς και πολλοί άλλοι μετά από εμάς θα “φιλοξενηθούν” στην ίδια διάσταση των τεχνών και των γραμμάτων, αφήνοντας ο καθένας το δικό του πρίσμα… Υπηρετούμε πάντα την τέχνη και όχι αυτή εμάς… Το μόνο σίγουρο και αληθές!

Τι εκφράζει η Κινηματογραφική Μουσική και ποια η σχέση μεταξύ Συνθέτη και Σκηνοθέτη;

Εδώ πραγματικά μπαίνουμε σε έναν κόσμο για “γερό στομάχι”.  Η Κινηματογραφική Μουσική είναι ο μεγάλος “ταχυδακτυλουργός”.  Δύο νότες αρκούν να σε καθηλώσουν μπροστά στην οθόνη, όπως επίσης στον αντίποδα, μία εξαιρετική μουσική εκτελεσμένη από μία μεγάλη ορχήστρα, να σε κάνουν να κλείσεις τα μάτια, να ταξιδέψεις, αλλά να χάσεις την εξέλιξη της πλοκής του σεναρίου.  Η Κινηματογραφική μουσική έχει το χρέος να σου “μεταφράσει” αυτό που συμβαίνει όπως ακριβώς συμβαίνει.  Όσο καλύτερα γίνεται να σε μεταφέρει μέσα στην διάσταση που παρακολουθείς εκείνη τη στιγμή… Η κινηματογραφική μουσικήδεν είναι απλά μία γλυκιά μελωδία και ένας όγκος κρουστών από πίσω… Ο Ennio Morricone κερδίζοντας το Oscar Μουσικής, στην απονομή του 2016, για την ταινία “The Hateful Eight” ανέφερε: Δεν μπορεί να υπάρχει μία εξαίρετη μουσική αν δεν υπάρχει μία εξαίρετη ταινία που θα εμπνευστεί από αυτή…!  Όσο για την σχέση που δημιουργείται μεταξύ Σκηνοθέτη και Συνθέτη θα έλεγα ότι είναι σαν μία σχέση ζωής, που θα χτίσουν έναν κοινό δρόμο δημιουργίας… Δύο συνοδοιπόροι που θα μιλήσουν την ίδια γλώσσα από την πρώτη στιγμή.  Όταν ο σκηνοθέτης έχει μουσική παιδία, τότε η μουσική θα ολοκληρωθεί με επιτυχία, γιατί θα σεβαστεί κάθε λεπτό αϋπνίας και ψυχικής κατάθεσης του συνθέτη… Και όταν εννοώ μουσική παιδεία δεν αναφέρομαι στο να ακούει ένας σκηνοθέτης όλη μέρα μουσική.  Δυστυχώς υπάρχουν σκηνοθέτες που πιστεύουν ότι το Plug “n Play αποτελεί δημιουργικό μέρος της Κινηματογραφικής Μουσικής.  Το να έχεις μία σκηνή και να αρχίζεις να δοκιμάζεις μέσα από εκατοντάδες μουσικά κομμάτια που ταιριάζει καλύτερα, αυτό είναι ψυχαγωγία και όχι αυτό που εκφράζει η γνήσια Κινηματογραφική Μουσική…

Η «Ωδή Στους Έλληνες» που παρουσιάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων, τι εκφράζει ως έργο; Πιστεύετε οτι κατά πολλούς μπορεί να συγκριθεί με την ‘Mυθωδία’ του Βαγγέλη Παπαθανασίου;

Για την Μυθωδία έχουν γραφτεί κατά καιρούς πολλά πράγματα μέχρι και ολόκληρες εκπομπές αφιερωμένες στο “Secred Creation” των στίχων της, για το τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά, τα οποία ο ίδιος ο Vangelis δηλώνει άγνοια για το αν όλα αυτά μπορούν να συμβαίνουν… Έτσι τουλάχιστον διαβάζεται στο διαδίκτυο… Για την Ωδή στους Έλληνες που ο βασικός τίτλος είναι “PYTHEΩREA” έχω να σας πω ότι έχει κάνει το “επόμενο βήμα”, ως δημιουργία Συμπαντικής Μουσικής θα έλεγα, με την έννοια ότι τα πάντα ερμηνεύονται στον λόγο των μαθηματικών και πόσο μάλλον η κωδικοποιημένη μορφή του Σύμπαντος. Χρησιμοποιώ ένα κωδικοποιημένο σύστημα μουσικής σύνθεσης βασισμένο σε αρχαιοελληνική γραμματική, μαθηματικών, και δυτικού μουσικού συστήματος το λεγόμενο τονικό μουσικό σύστημα. Στην Ωδή των Ελλήνων έχω επινοήσει μία σχέση αποκωδικοποίησης και κατ’ επέκταση κωδικοποίησης της μουσικής.  Aν συγκρίνει κανείς την Μυθωδία με το «VII movement TheoΓonia» από την “Ωδή Στους Έλληνες” θα νοιώσει και θα ακούσει την διαφορετικότητα… Δύο διαφορετικές στιγμές δημιουργίας και εννοιών. MYTHODEA & PYTHEΩREA.

Ποια τα μελλοντικά σας σχέδια;

Nα είμαι υγιής στη σκέψη και στο σώμα.  Έτσι θα είναι υγιής κάθε δημιουργία.
Αφού προηγηθούν αυτά, ακολουθεί η μελοποίηση της Ραψωδίας “Το Στολίδι”
σε ποίηση του Προέδρου Ζαππείου Μεγάρου, Γεώργιου Χρήστου.